Στην ολοένα αναπτυσσόμενη τεχνολογικά εποχή μας, έχουν ήδη εμφανιστεί ιστοσελίδες γνωριμιών, οι οποίες υπόσχονται ότι βοηθούν στο να γίνει ένα ιδανικό <matching>, ένα ταίριασμα δηλαδή δύο ανθρώπων που ψάχνουν ερωτικό σύντροφο, έτσι ώστε να γίνεται αμοιβαία επιλογή των χαρακτηριστικών που επιθυμεί ο καθένας να έχει το ταίρι του. Το παραπάνω, αν και φαντάζει ιδανικό, δεν λαμβάνει υπόψη του κάποια βασικά πράγματα για τον έρωτα.
Καταρχήν, ευτυχώς ή δυστυχώς (ευτυχώς πιστεύουμε), δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα οι αιτίες για τις οποίες ερωτεύεται κάποιος ένα άλλο άτομο. Η φυσική έλξη από εξωτερικά χαρακτηριστικά, τα κοινά ενδιαφέροντα, το χιούμορ, οι κοινές θρησκευτικές ή πολιτικές αντιλήψεις, οι κοινές κοσμοθεωρίες των ατόμων κτλ παίζουν κάποιο ρόλο μεν, αλλά πάντα θα υπάρχουν παραδείγματα για το αντίθετο, ότι δηλαδή δύο εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν οικοδομήσει μια βαθιά σχέση έρωτα και αγάπης. Ακόμα και σε περιπτώσεις προξενιού (στις οποίες προφανώς είμαστε μεν αντίθετοι), έχουν υπάρξει σχέσεις που εξελίχθηκαν μέσα στο χρόνο ως σχέσεις αγάπης, αν και δεν άρχισαν ως τέτοιες. Ένα ιστορικό δύσκολων καταστάσεων μπορεί μεν να αποδυναμώσει μια ερωτική σχέση, αλλά μπορεί και να την δυναμώσει, δίνοντας στο ζευγάρι ένα βαθύτερο δέσιμο, μια κοινή ιστορία δύσκολη μεν αλλά με αισθήματα ικανοποίησης για το ότι μαζί κατάφερε το ζευγάρι να ξεπεράσει τις δυσκολίες. Είναι λοιπόν αδύνατο να αποφασίσουμε με λογικούς όρους και μόνο ποιον θα ερωτευτούμε, ότι δηλαδή <συμφέρει> να ερωτευτούμε το τάδε άτομο και όχι ένα άλλο. Μπορεί κάποιος με τέτοιου τύπου υπολογισμούς να αποφασίσει να γνωρίσει ένα άτομο, να αποφασίσει να ξεκινήσει μια σχέση ή να το παντρευτεί, δεν γίνεται όμως να αποφασίσει να ερωτευθεί με λογικούς όρους και μόνο. Αν αυτό προκύψει στην πορεία είναι ένα άλλο ζήτημα.
Στην καπιταλιστική εποχή μας, στην οποία κυριαρχεί η εμπορευματοποίηση, μαθαίνουμε να αξιολογούμε κάθε προϊόν που πρόκειται να αγοράσουμε. Αξιολογούμε το προϊόν με βάση τα θέλω μας, τις ιδιότητες που έχει, ποιες μας ικανοποιούν και ποιες όχι. Συγκρίνουμε με άλλα αντίστοιχα προϊόντα και επιλέγουμε αυτό που μας συμφέρει περισσότερο. Δυστυχώς, το matching στον ερωτικό τομέα εκφράζει σε ένα μεγάλο βαθμό τη γενίκευση αυτού του τρόπου σκέψης μας στο πεδίο των σχέσεών μας με τους άλλους και πιο συγκεκριμένα στο ερωτικό πεδίο. Αντιλαμβανόμαστε τον άλλο ως ένα θα λέγαμε <έμψυχο αντικείμενο>, ένα αντικείμενο με έμψυχες ανθρώπινες ιδιότητες (καθώς π.χ. κάποια χαρακτηριστικά όπως η μόρφωση ή το χιούμορ είναι ανθρώπινες ιδιότητες και όχι ιδιότητες αντικειμένων) και αξιολογούμε αν μας αρέσει ή όχι. Θεωρούμε ότι αυτός ο τρόπος σκέψης είναι λανθασμένος, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη του αυτό που αναφέραμε πριν, ότι ο έρωτας δεν έρχεται με λογικού τύπου υπολογισμούς, ενώ υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στα οποία εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι έχουν ζήσει μια άκρως ικανοποιητική ερωτική σχέση, ακόμα κι αν το ταίρι έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά που θα επιθυμούσε ο ένας σύντροφος. Επίσης, η ερωτική σχέση είναι μια εξελισσόμενη διαδικασία κατά την οποία τα θέλω του κάθε συντρόφου τροποποιούνται στο χρόνο, ενώ μπορεί και να υπάρχει και μια αμοιβαία επιρροή του ενός στην προσωπικότητα του άλλου. Όλα αυτά, μέσω της διαδικασίας του matching, δεν λαμβάνονται υπόψη.
Αυτός ο τρόπος σκέψης μπορεί να μην αφορά μόνο την διαδικασία του matching αλλά να αφορά γενικότερα το πώς σκεφτόμαστε ως προς τις σχέσεις που έχουμε με τους άλλους ανθρώπους, τις ερωτικές μας σχέσεις ή και τις σεξουαλικές σχέσεις. Η ερωτική σχέση με ένα άτομο, ή αν θέλετε καλύτερα το ίδιο το άτομο (σύντροφος), θεωρείται πλέον ως ένα άθροισμα επιμέρους δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Το άτομο, ανάλογα το ποιες πλευρές θεωρεί λιγότερο ή περισσότερο σημαντικές (ίσως κάποιες να θεωρούνται και προαπαιτούμενες), βάζει ας πούμε ένα «συντελεστή» βαρύτητας στο καθετί, και υπολογίζει το σύνολο. Πλευρές των ικανοτήτων μπορεί να είναι το καλό σεξ, το χιούμορ, η επικοινωνία, η δουλειά, η οικονομική κατάσταση, αν έχει σπίτι, αν αρέσει στους γονείς, η οικειότητα, η γλυκύτητα, αν μαγειρεύει καλά, και χίλια δυο άλλα πράγματα. Ευνόητο είναι ότι το «ζύγιασμα» δε γίνεται πάντα τόσο κυνικά ή συνειδητά όσο το περιγράφουμε, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι το πόσο ερωτευμένο νιώθει το άτομο μπαίνει και αυτό συχνά ως συνυπολογιζόμενο στοιχείο. Επίσης, γίνεται συχνά μια σύγκριση της υπολογισμένης αξίας της υπάρχουσας ερωτικής σχέσης με τις επιδόσεις προηγούμενων σχέσεων, με τις επιδόσεις άλλων υποψήφιων σχέσεων, ενώ ρόλο παίζει και η γενικότερη αυτοεκτίμηση της «αξίας» του επιλέγοντος ατόμου στο «παζάρι» των σχέσεων. Δεν δίνεται βαρύτητα στην ύπαρξη μιας βαθιάς και ισχυρής προσωπικής σχέσης, αλλά στην επιλογή του «πιο συμφέροντος προϊόντος», έστω κι αν η έλξη που νιώθει το άτομο συνεκτιμάται στην αξιολόγηση. Η ιδανική σχέση νοείται πλέον ως μια ίση (ή συμφέρουσα) ανταλλαγή αγαθών ή υπηρεσιών με στόχο την αμοιβαία ικανοποίηση αναγκών (σεξουαλικών, συναισθηματικών και άλλων), εντελώς απογυμνωμένη από τον ουσιαστικό προσωπικό χαρακτήρα της σχέσης.
Όμως, εκτός από την αντίληψη του άλλου ως φορέα ιδιοτήτων, υπάρχει και η αξιολόγηση της ίδιας της σχέσης ως φέρουσας ιδιότητες. Δηλαδή, δεν αντιλαμβανόμαστε πχ. το χιούμορ ως συστατικό της προσωπικότητας του άλλου, αλλά αξιολογούμε το χιούμορ ως ιδιότητα της σχέσης. Βλέπουμε δηλαδή το χιούμορ (και τις άλλες ιδιότητες) όχι μόνο ως ενδοατομικό, στάσιμο χαρακτηριστικό του άλλου, αλλά ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασής μας με αυτόν. Παρόλα αυτά, τίποτα δεν αλλάζει και σε αυτήν την περίπτωση ως προς τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, το πώς αξιολογούμε τη σχέση. Παρόμοια είναι τα πράγματα και στο πεδίο της σεξουαλικότητας. Μπορεί, δηλαδή, να αντιλαμβανόμαστε τον ερωτικό σύντροφο ως φορέα σεξουαλικών ιδιοτήτων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Πχ. κάνει καλό σεξ, έχει διάρκεια, μου κάνει αυτά που θέλω κτλ. Ουσιαστικά ο/η σύντροφος αντιμετωπίζεται ως μια σεξουαλική μηχανή που έχει κάποιες ιδιότητες και ικανότητες, χωρίς να υπολογίζεται το ότι το σεξ είναι προϊόν αλληλεπίδρασης, αλλά και το ότι οι σεξουαλικές επιδόσεις δεν είναι στατικές αλλά αλλάζουν ανάλογα τη σύντροφο, ή σε διαφορετικό χρόνο κτλ, καθώς είναι προϊόν αλληλεπίδρασης, ενώ σίγουρα επηρεάζονται και από την γενικότερη ποιότητα της ερωτικής σχέσης.
Με αυτό το κείμενο δεν θέλουμε να απορρίψουμε εντελώς τις γνωριμίες μέσω διαδικτύου ή μέσω ιστοσελίδων matching. Μπορεί να έχουν υπάρξει όντως ερωτικές σχέσεις που να είχαν καλή κατάληξη, ενώ δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα αν μια υπαρκτή ρεαλιστική ερωτική σχέση απλά ξεκίνησε ως ψηφιακή γνωριμία. Περισσότερο θέλουμε να προβληματίσουμε για τον τρόπο σκέψης του matching, ο οποίος μπορεί να υπάρχει και χωρίς να επισκεφτούμε ιστοσελίδα, να υπάρχει δηλαδή στο πώς αντιλαμβανόμαστε τις ερωτικές ή σεξουαλικές σχέσεις. Θεωρούμε ότι οι άνθρωποι πρέπει να αφεθούν και να ζήσουν τις ερωτικές στιγμές που μπορεί να προκύψουν μεταξύ τους, χωρίς να κάνουν τέτοιου τύπου υπολογισμούς. Σίγουρα, τα κοινά ενδιαφέροντα ή άλλα κοινά σημεία μπορεί να βοηθούν ένα ζευγάρι, όμως πάντα υπάρχει τρόπος και για ένα ζευγάρι με διαφορετικές προσωπικότητες να βρει κοινά σημεία ή νέες κοινές δραστηριότητες. Ούτε το κοινό επίπεδο μόρφωσης ούτε το παρόμοιο εισόδημα μπορούν να εγγυηθούν μια ποιοτικότερη σχέση. Η μόρφωση δεν σχετίζεται με πτυχία, μπορεί κάποιος άνθρωπος να έχει πολύ μεγαλύτερη ουσιαστική μόρφωση από ότι έχει ένας με πολλά πτυχία. Ένα ζευγάρι μπορεί να χαρεί τον έρωτά του, να δημιουργήσει ευχάριστες αναμνήσεις, να ξεπεράσει δυσκολίες, να έχει θετική διάθεση, να δώσει βαρύτητα δηλαδή στην ίδια του την αλληλεπίδραση, και, εφόσον δημιουργείται στο χρόνο κάτι όμορφο και αμοιβαίο, να συνεχίσει και να εξελίξει τη σχέση του. Να δημιουργήσουν δηλαδή μια ισχυρή και βαθιά προσωπική σχέση μεταξύ τους.
Αν κάποιος ενδιαφέρεται για περισσότερη ανάλυση στο εν λόγω ζήτημα, μπορεί να ανατρέξει στο
<ΔΟΚΙΜΙΟ:Η ΠΡΑΓΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ>,
το οποίο μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ:
https://drive.google.com/drive/folders/1iE6OKUjVMdLxVNrF-nV1UQSoBik64gxI
Σάκης Καφφεσάκης